پسر 15 سالهام در اثر مصرف غذا در رستوران نامطمئن به هپاتيت A مبتلا شده است براي آن كه بقيه افراد خانواده مبتلا نشوند چه كنيم؟
وسايل فرد مبتلا از بقيه جدا شود به خصوص ظروف، ليوان، قاشق و چنگال او از سايرين جدا باشد در صورت امكان دستشويي بيمار هم جدا باشد و به دقت شسته شود. از تماسهاي نزديك و مداوم با بيمار خودداري شود. همچنين در صورتي كه بيماري او تازه كشف شده ميتوان آنتيبادي فعال ضدويروس به نام ايمونوگلوبولين A استفاده كرد. گرچه علت شيوع زياد اين بيماري در ايران، استفاده از ايمونوگلوبولين A رواج چنداني ندارد.
علائم هپاتيت A :
علائم هپاتيتها به ويژه هپاتيتهاي حاد مشابه يكديگر است در ابتدا بدن درد و خستگي و احساس كسالت و حالت سرماخوردگي و سپس تب عارض ميشود در مرحله بعدي اين علائم فروكش كرده و بيمار زرد شده ممكن است ادرار بيمار پررنگ و مدفوع كمرنگ (خميري) شود.
همسرم از سه روز پيش و پس از بهبودي علائم سرماخوردگي، زرد و بياشتها شده و احساس ضعف ميكند پزشك بيماري او را هپاتيت تشخيص داده، آيا نوع هپاتيت او را بدون آزمايش ميتوان تعيين كرد؟
علائم هپاتيتها تقريباً مشابه است و بجز چند تفاوت جزئي نميتوان نوع ويروس را از روي علائم باليني مشخص كرد ولي چنان كه گفته شد هپاتيت A در كشور ما بسيار شايع است پس به احتمال قريب به يقين هپاتيتهاي حاد، ناشي از ويروس A هستند مگر آزمايشگاه ويروسي غير از آن را نشان دهد.
هفته پيش به علت كسالت و زرد شدن ناگهاني به پزشك عمومي مراجعه كردم. ايشان تشخيص هپاتيت حاد A دادند ولي داروي مشخصي تجويز نكردند. براي گرفتن دارو به چه متخصصي مراجعه كنم؟
روش درمان آن پزشك محترم كاملاً صحيح بوده است هپاتيتهاي حاد (به ويژه A) احتياج به درمان خاصي ندارند. اين گروه بيماران فقط بايد به اندازه كافي استراحت كنند و در صورتي كه تحمل خوردن مواد غذايي ندارند (يعني مواد خوراكي را بر ميگردانند) احتياج به دريافت سرم دارند.
هفته پيش از مسافرت مناطق روستايي برگشتم و به دنبال بدن درد و سپس يرقان معلوم شد به هپاتيت حاد دچار شدهام در رژيم غذايي خود چه نكاتي را بايد رعايت كنم؟
اصلي كه امروزه در رژيمهاي بيماران به آن معتقدند عدم محدوديت بيدليل در مصرف مواد مختلف است اگر از موادي كه ضرر مستقيم دارند بگذريم، بدن بيمار به علت تغييرات متابوليكي احتياج بيشتري به مواد مغذي نسبت به فرد سالم دارد. بنابر اين بهتر است فرد بيمار براي دريافت بيشتر غذا هر چه تمايل دارد مصرف كند. در مورد هپاتيت حاد هم اين اصل صادق است ضمن اين كه ميبايست نكات زير را رعايت كرد:
· براي هضم و جذب چربيها به كاركرد درست كبد نياز است. بنابر اين در طي وجود علائم حاد هپاتيت از مصرف غذاهاي چرب و سنگين بپرهيزيد.
· چربيها از منابع مهم تأمين انرژي هستند كه دو برابر مواد قندي انرژي توليد ميكند با توجه به كاهش دريافت چربي در رژيم هپاتيتي ميبايست از مواد قندي و نشاستهاي بيشتر مثل نان، سيب زميني، برنج و ماكاراني بهره برد.
· مصرف مواد پروتئيني مثل گوشت محدوديتي ندارد و بيمار مجاز است كه در حد متعارف از انواع پروتئينها استفاده كند.
· مصرف مايعات براي حفظ تعادل آب و مواد معدني بدن توصيه ميشود.
12 روز است كه به علت هپاتيت حاد A در منزل استراحت ميكنم چه مدت ديگري بايد در منزل بمانم؟
زمان دقيقي براي استراحت وجود ندارد جواب كلي آن است كه هر موقع احساس بهبودي و آمادگي براي كار پيدا كرديد ميتوانيد به زندگي عادي بازگرديد. اين بهبودي معمولاً بين 2 تا 4 هفته پس از ابتلا به دست ميآيد دقت كنيد كه در ابتدا از كار و فعاليت و ورزشهاي سنگين احتراز كنيد.
يكي از همكلاسيهاي دخترم 2 هفته به علت هپاتيت A بستري بود و ديروز به مدرسه بازگشته، آيا خطري براي انتقال ويروس به دختر وجود ندارد؟
معمولاً پس از بروز زردي و رفع علائم اوليه بيمار آلوده كننده نيست و 2 هفته زمان تقريباً مطمئني براي غيرعفونتزا شدن بيمار ميباشد بنابر اين خطري متوجه دختر شما نيست. نكته مهم گسترش بيماري در دوران نهفته (كمون) است.
دوره كمون چيست؟
$ دوره نهفتگي يا كمون مدت زماني است كه فرد به ويروس آلوده شده ولي علائم هنوز بروز نكرده و در واقع فرد نميداند كه مبتلا است. براي هپاتيت A اين دوره كمتر از 2 ماه است. متأسفانه در اين مدت ويروس از بدن فرد دفع شده و شانس انتقال وجود دارد.
آيا واكسن ويروس هپاتيت را از بين ميبرد؟ در اين صورت چرا در درمان هپاتيت از واكسن استفاده نميشود؟
خير، واكسن در واقع قسمتي يا تمام ويروس زنده يا مرده است كه با تحريك سيستم ايمني آنتيبادي بر ضدويروس توليد ميكند. باقي ماندن اين آنتيباديها در خون مانع ابتلاي بعدي فرد به ويروس ميشوند درست همان طور كه ابتلا به بعضي بيماريهاي عفوني نظير سرخك، آبله مرغان و همين هپاتيت در تمام عمر مصونيت ايجاد ميكنند. بنابر اين واكسن مستقمياً بر ويروس تأثيري ندارد و استفادهاي هم در درمان نخواهد داشت. تنها واكسن موجود برعليه هپاتيت در ايران، واكسن برعليه هپاتيت نوع B است البته واكسن هپاتيت A هم در ايران وجود دارد و به دستور پزشك تزريق ميگردد و هپاتيت C اصلاً واكسن ندارد.
شنيدهام كه اگر فردي در معرض ويروس هپاتيت قرار بگيرد (مثل اطرافيان فردي كه هپاتيت گرفته و يا ورود اتفاقي سوزن آلوده به دست پرسنل بهداشتي) براي عدم ابتلا بايد واكسن و ايمونوگلوبولين تزريق كند. آيا واكسن همان ايمونوگلوبولين است؟
خير ، ايمونوگلوبولين آنتيبادي ضدويروس است كه به روشهاي خاصي توليد ميشود از آن جايي كه پس از تزريق واكسن مدتي طول ميكشد تا ايمني ايجاد شود براي توليد سريع ايمني، ايمونوگلوبولين تزريق ميشود. از طرفي عمر آنتيباديهايي كه از خارج به بدن وارد ميشود كوتاه است بنابر اين ايمونوگلوبولين مصونيت مقطعي ايجاد ميكند و ايجاد مصونيت دائم به عهده واكسن است. در حال حاضر در ايران فقط ايمونوگلوبولين بر ضدويروس هپاتيت B موجود است و واكسن و ايمونوگلوبولين A در ايران فقط در بعضي مراكز تخصصي وجود دارد.
سه هفته پيش نوبت سوم واكسن هپاتيت به فرزندم 10 ماههام تزريق شده آيا ميتوانم مطمئن باشم كه هرگز به هپاتيت مبتلا نميشود؟
واكسن هپاتيتي كه در برنامه واكسيناسيون كشوري از سال 71 به همه نوزادان تزريق ميشود واكسن هپاتيت B است بايد بدانيم كه ابتلا به يك نوع هپاتيت يا دريافت واكسن آن نسبت به بقيه هپاتيتها ايمني ايجاد نميكند. بنابر اين فرزند شما نسبت به بقيه هپاتيتها مثل هپاتيت A مصون نيست و ممكن است به آنها مبتلا شود.
طبق گزارشات موجود كه در اين كتاب هم به آنها اشاره شده عده زيادي از مردم به هپاتيت A آلوده شدهاند. ولي تا جايي كه ميدانم هيچ يك بستگان يا دوستان من كه عده كثيري هستند به هپاتيت A مبتلا نشدهاند. آيا اين آمار نادرست نيست؟
هپاتيت لزوماً بيماري پر سر و صدايي نيست. در بچهها كه بيشترين گروه در معرض خطر ابتلا هستند اكثر موارد بدون علائم كلاسيك بوده و فقط تظاهرات سرماخوردگي دارد. بنابر اين بسياري از اين افراد و حتي خود شما ممكن است در دوران كودكي هپاتيت A گرفته باشيد بدون آن كه بدانيد.
دختري 25 ساله هستم، 4 روز است معلوم شده هپاتيت حاد A دارم. بسيار از سرنوشت خود نگرانم. سرانجام اين بيماري چيست؟
خوشبختانه هپاتيت حاد A به هيچ وجه خطرناك نيست 9/99% موارد خود به خود بهبود مييابد و هيچ عارضهاي برجاي نميگذارد. از هر 1000 نفر بيمار مبتلا به هپاتيت A تنها يك نفر ممكن است درگيري برقآسا پيدا كند. كلاً اين بيماري هرگز مزمن نشده و هيچ احتمالي از درگيريهاي بعدي كبدي در هپاتيت A وجود ندارد.
شوهرم به هپاتيت حاد A دچار شده آيا لازم است بقيه افراد خانواده واكسن يا ايمونوگلوبولين بگيرند؟
در شرايط فعلي جامعه ما اكثر افراد قبلاً با هپاتيت A مواجه شده و مصونيت دارند. بنابر اين نيازي براي تزريق واكسن يا ايمونوگلوبولين وجود ندارد. البته تزريق واكسن و ايمونوگلوبولين A در كشورهاي غربي انجام ميشود. در آينده با توجه به پيشرفت سطح عمومي بهداشت و مواجهه كمتر با هپاتيت A احتمالاً چنين نيازي وجود خواهد داشت. البته در صورت احتياج به تزريق بايد حداكثر 6 ساعت پس از تماس با فرد آلوده ايمونوگلوبولين و واكسن تزريق شود وگرنه تأثيري نخواهد داشت.
فصل 6
هپاتيت حاد B (بي) و C (سي)
ويروس هپاتيت B يك دهه بعد از ويروس A كشف شد. خانواده آن كاملاً با ساير ويروسها متفاوت است. از مشخصات مهم آن وجود آنتيژنهاي مختلف در ويروس ميباشد. در صورت ايجاد آلودگي با اين ويروس به دليل وجود آنتيژنهاي مختلف، آنتيباديهاي مختلف نيز به وجود ميآيند.
منظور از HBsAg چيست؟
$ HB به معني هپاتيت B و Ag به معني آنتيژن است. يكي از انواع آنتيژنهاي ويروس B است كه به آن آنتيژن سطحي يا در اصطلاح قديميتر استراليايي ميگويند.
وقتي HBsAg مثبت است يعني فرد در چه وضعيتي قرار دارد؟
$ مثبت شدن اين آنتيژن به معني ابتلا به هپاتيت B است. طول مدتي كه اين آنتيژن مثبت ميماند (بيشتر يا كمتر از 6 ماه) تعيين كننده حاد يا مزمن بودن بيماري است. چگونگي بقيه نشانههاي ويروس و نيز كاركرد كبد وضعيت كلي فرد را تعيين ميكند.
منظور از HBsAb چيست؟
$ Ab يعني آنتيبادي و پروتئيني است كه توسط بدن برعليه آنتيژن s ساخته ميشود.
وجود HBsAb در سرم چه معني دارد؟
$ وقتي آنتيبادي بر عليه s به وجود ميآيد يعني فرد از هپاتيت بهبود پيدا كرده است اين آنتيبادي ويروس هپاتيت B را از بين ميبرد كه به معني بهبودي كامل فرد است در صورت پاسخ مناسب بدن به واكسن هم اين آنتيبادي به وجود ميآيد. در هر صورت وجود HBsAb دائمي بوده و مصونيت مادامالعمر نسبت به هپاتيت B ايجاد ميكند.
حدود 4 سال پيش سه نوبت واكسن هپاتيت B را تزريق كردم. امسال ميخواستم مجدداً واكسن بزنم كه پزشك توصيه كرد آنتيبادي خود را تيتر كنم منظور چيست؟
تيتر كردن يعني مشخص كردن ميزان آنتيبادي در خون. در صورتي كه تيتر آنتي بادي از 100 (و اخيراً حتي 10) واحد بيشتر باشد فرد مصون تلقي ميشود.
آيا HBcAb همان هپاتيت C است؟
$ به هيچ وجه، HBcAb نوعي آنتيبادي است كه برعليه يكي ديگر از آنتيژنهاي ويروس هپاتيت B به نام HBc يا آنتيژن هستهاي توليد ميشود خود اين آنتيژن در خون قابل رديابي نيست و فقط آنتيبادي آن قابل اندازهگيري است. وجود آن به معني درگيري قبلي با ويروس است. HBcAb مصونيتزا نيست.
منظور از HBeAg و HBeAb چيست؟
$ آنتي ژن e يكي ديگر از شاخصهاي ويروس B است. وقتي اين آنتيژن (HBeAg) در خون وجود دارد بدان معني است كه ويروس در حال تكثير و توليد است و اصطلاحاً عفونتزا است. در مقابل با به وجود آمدن آنتيبادي (HbeAb) اين آنتيژن از بين رفته و فعاليت ويروس متوقف ميشود. اين آنتيبادي هم مصونيت ايجاد نميكند.
من قبلاً به هپاتيت B مبتلا شدهام در حال حاضر HBcAb و HBeAb در خون من وجود دارد. ولي بقيه نشانههاي ويروس منفي است. آيا من نسبت به هپاتيتB مصون شدهام؟
مصونيت نسبت به هپاتيت B فقط در صورت وجود HBsAb (آنتي بادي ضد آنتي ژن s) در خون ايجاد ميشود. HBcAb و HBeAb مصونيتزا نيستند.
آيا هپاتيت B حاد علائم شديدتري از A دارد؟
$ خير، علائم هپاتيتهاي حاد مشابه است و شدت علائم بستگي به پاسخ ايمني ميزبان دارد نه نوع ويروس. بعضي علائم نظير درد و تورم مفاصل در اثر هپاتيت B ديده ميشوند. اصولاً هرچه علائم بيماري شديدتر باشد بدان معني است كه پاسخ ايمني بدن قويتر بوده و احتمال مزمن شدن كمتر است.
طب سوزنی
هیپوتالاموس ) فعال میشوند و اثرات ضد دردی خود را با ترشح انکفالین و سروتونین و ...بروز می دهند.
طب سوزنی بخش مهمی از پزشکی سنتی چین است ، این بخش ابتدا فقط نوعی شیوه درمانی تلقی می شد و بعدا بتدریج توسعه یافت. علم طب سوزنی علم جمع بندی و پژوهش فنون درمانی طب سوزنی و قواعد کاربرد بالینی و تئوری اساسی آن بحساب می آید. ( تصویر چپ نقشه بخشی از نکات مناسب بدن برای طب سوزنی ) 